Жаңа түрдің түзілу үрдісі:
Жаңа түрдің түзілуі — бұл эволюциялық процесс, нәтижесінде бір түрден екі немесе одан да көп жаңа түрлер пайда болады. Бұл процестің негізгі қозғаушы күштері — табиғи сұрыпталу, мутациялар, гендер ағылуы және генетикалық дрейф.
Жаңа түрдің түзілуінің негізгі кезеңдері:
- Географиялық (ареалдық) изоляция: Бір түрдің популяциялары географиялық кедергілермен (таулар, өзендер, теңіздер) бөлініп, әртүрлі ареалдарда өмір сүре бастайды. Бұл популяциялар арасындағы гендер алмасуын тоқтатады.
- Генетикалық дивергенция: Әртүрлі ареалдардағы популяциялар әртүрлі мутацияларға ұшырайды, әртүрлі табиғи сүрыпталу қысымына тап болады және әртүрлі генетикалық дрейфке ұшырайды. Уақыт өте келе, бұл популяциялардың генетикалық құрамы айтарлықтай ерекшеленеді.
- Репродуктивті изоляция: Популяциялар арасындағы генетикалық айырмашылықтар соншалықты үлкен болады, тіпті егер географиялық кедергілер жойылса да, олар бұдан былай өзара көбейе алмайды. Бұл репродуктивті изоляция деп аталады. Бұл әртүрлі механизмдер арқылы болуы мүмкін, мысалы, әртүрлі көбею уақыты, әртүрлі мінез-құлық, сперматозоид пен жұмыртқаның үйлеспеуі, немесе гибридтердің өміршеңдігі мен ұрпақ беру қабілетінің болмауы.
- Жаңа түрдің пайда болуы: Репродуктивті изоляция орнаған кезде, бұл популяциялар ресми түрде жаңа, бөлек түрлер болып саналады.
Мысалы: Дарвиннің финкалары Галапагос аралдарында әртүрлі аралдардағы әртүрлі қоректік ресурстарға бейімделіп, нәтижесінде әртүрлі формаларға айналып, жаңа түрлерге бөлінді.