1. Што называецца дзеепрыслоўем? 2. Якія агульныя граматычныя прыметы маюць дзеепрыслоўі і дзея- словы, дзеепрыслоўі і прыслоўі? 3. Як пішацца не з дзеепрыслоўямі? 4. Як утвараюцца дзеепрыслоўі незакончанага і закончанага трывання? 5. Што называецца дзеепрыслоўным зваротам? 6. Якімі членамі сказа з'яўляюцца дзеепрыслоўі і дзеепрыслоўныя звароты? Як яны выдзяляюцца ў вусным маўленні і на пісьме? 7. Дакажыце, што выкарыстанне дзеепрыслоўяў робіць выказванне больш дакладным, дынамічным і выразным. 8. Што маюць агульнага і чым адрозніваюцца дзеепрыметнік і дзее- прыслоўе, дзеепрыметнікавы і дзеепрыслоўны звароты? 9. Утварыце адпаведныя дзеепрыслоўі ад дзеясловаў завязаць, цягнуць, хмурыцца, слухаць, разабрацца, правяраць, дрыжаць. Запішыце іх. 212. Параўнайце выдзеленыя словы, вызначце, якімі членамі сказа яны яўляюцца і як называюцца. 1. Лісце на дрэвах пажаўцела і апала. 2. З дрэў апала пажаўцелае лісце. 3. Пажаўцеўшы, лісце апала з дрэў. Параўнайце дзеепрыметнік і дзеепрыслоўе. Раскажыце, ад якой часціны спалуч

Ответ:

1. Дзеепрыслоўе - гэта неасабовая форма дзеяслова, якая абазначае дадатковае дзеянне, што адбываецца адначасова з асноўным. Яно спалучае ў сабе прыкметы дзеяслова і прыслоўя.
2. Агульныя граматычныя прыметы:
   • Дзеясловы і дзеепрыслоўі паказваюць на дзеянне.
   • Дзеепрыслоўі і прыслоўі могуць абазначаць акалічнасці дзеяння (час, спосаб, прычыну).
3. Часціца "не" з дзеепрыслоўямі пішацца па-рознаму: разам, калі дзеепрыслоўе не ўжываецца без "не", і асобна, калі ёсць супрацьпастаўленне або калі "не" адносіцца да дзеяслова-выказніка.
4. Дзеепрыслоўі незакончанага трывання ўтвараюцца ад асновы цяперашняга часу дзеясловаў незакончанага трывання пры дапамозе суфіксаў -учы (-ючы), -ачы (-ячы). Дзеепрыслоўі закончанага трывання ўтвараюцца ад асновы прошлага часу дзеясловаў закончанага трывання пры дапамозе суфіксаў -шы, -ўшы.
5. Дзеепрыслоўны зварот - гэта дзеепрыслоўе разам з залежнымі ад яго словамі.
6. Дзеепрыслоўі і дзеепрыслоўныя звароты ў сказе звычайна з'яўляюцца акалічнасцямі. У вусным маўленні яны выдзяляюцца паўзамі, а на пісьме - коскамі.
7. Выкарыстанне дзеепрыслоўяў дазваляе зрабіць выказванне больш дакладным, таму што яны паказваюць дадатковае дзеянне. Выказванне становіцца больш дынамічным і выразным, бо дзеепрыслоўі дазваляюць перадаць некалькі дзеянняў адначасова.
8. Агульнае паміж дзеепрыметнікам і дзеепрыслоўем: абедзве формы ўтвараюцца ад дзеяслова і паказваюць на прымету па дзеянні. Адрозненні:
   • Дзеепрыметнік змяняецца па родах, ліках і склонах, а дзеепрыслоўе - не.
   • Дзеепрыметнік абазначае прымету прадмета, а дзеепрыслоўе - дадатковае дзеянне.
   • Дзеепрыметнікавы зварот з'яўляецца азначэннем, а дзеепрыслоўны зварот - акалічнасцю.
9. • завязаць - завязаўшы
   • цягнуць - цягнучы
   • хмурыцца - хмурачыся
   • слухаць - слухаючы
   • разабрацца - разабраўшыся
   • правяраць - правяраючы
   • дрыжаць - дрыжачы

212.

1. "Пажаўцела" і "апала" - гэта выказнікі, дзеясловы ў прошлым часе, паказваюць асноўныя дзеянні лісця.
2. "Пажаўцелае" - гэта азначэнне, дзеепрыметнік, які паказвае прымету лісця.
3. "Пажаўцеўшы" - гэта акалічнасць, дзеепрыслоўе, паказвае дадатковае дзеянне, якое папярэднічае ападзенню лісця.

Дзеепрыметнік - гэта форма дзеяслова, якая мае прыметы і дзеяслова, і прыметніка, а дзеепрыслоўе - форма дзеяслова, якая мае прыметы дзеяслова і прыслоўя.

Дзеепрыметнік утвараецца ад дзеяслова і адказвае на пытанне "які?", а дзеепрыслоўе ўтвараецца ад дзеяслова і адказвае на пытанні "што робячы?", "што зрабіўшы?".

Адвет: [гл. вышэй]