Шардар 1. Маттах лаьца йаьллина текст дIайеша, барта кху хаттаршна жопаш ло. 1. Ненан мотт даьхаран хазна ю, хIунда аьлла? 2. «...Мотт вайн ойланан, кхетаман, жьекъалан, даьхаран уггар мехала, ца хилча йиш йоцу гIирс бу», хIунда аьлла? 3. Шайн дешнашца схъадийца Паустовский Константина ненан мотт лаьца аьллачу дешнийн маьна.

1. Ненан мотт даьхаран хазна аьлла, хIунда аьлла аьлча, цу моттехь халкъан истори, культура, къоман ойла, гIуллакхаш а, хьекъал а ю. Ненан мотт лаьцна халкъан культурин бух бу. Цу моттехь нохчийн халкъан тIаьхьенашна лерина хазна хьакхоллаелла.

2. Мотт адамийн ойла, кхетам а, жьекъал а кхоллалуш йолу уггаре а хьалхара гIирс бу. Адамаш моттца ойла йо, дийца-къамел до, дешнашца шиънах а, хьайоьлла а хьалха дIакхетош ю. Мотт доцуш адамийн ойла а, къамел а, юкъаметтиг а хила йиш яц. Иштта, мотт даьхаран уггаре мехала гIирс бу.

3. Паустовскийн дешнашна маьна хIара ду: ненан мотт адаман дахарца чIогIа догIуш бу. Цу моттехь адаман хьайоьлла, хьекъал, хазна а, халкъан истори а ю. Ненан мотт ларбан а, кхио а, тIаьхьенашка дIадахьа а деза, хIунда аьлча цуьнан дуьхьал халкъан культура а, къоман хьайоьлла а ю.

Ответ: Ненан мотт халкъан дахарин, культурин а, историин а хазна ю; цуьнца адамаш ойла йо, къамел до, халкъан хьайоьлла ларйо.