Практикалық тапсырма. 1. Айдың қандай қасиеті туралы қысқаша мақала жазыңдар. Осы құбылыстың суретін салып түсіндіріңдер. 2. Тақырыпта аталған физикалық құбылыстарға мысалдар келтіріңдер. Олардың ерекшелігі туралы айтып беріңдер.

1. Айдың тұтылуы — Жер Күн мен Айдың арасына орналасқанда болатын табиғи құбылыс. Бұл кезде Жердің көлеңкесі Айға түсіп, Айдың беті толық немесе жартылай қараңғыланады. Ай өздігінен жарық шығармайды, ол Күн сәулесін шағылдырады. Сондықтан Жердің көлеңкесі Айға түскенде, Айдың жарықтығы азаяды. Ай толық тұтылған кезде ол қызғылт-қоңыр түске боялуы мүмкін.

Түсіндірме: Күн сәулесі Жерге түседі. Жердің артқы жағында көлеңке пайда болады. Ай осы көлеңкенің ішінен өткенде Ай тұтылуы байқалады.

2. Физикалық құбылыстарға мысалдар:

• Жарықтың шағылуы — жарықтың айнадан немесе су бетінен кері қайтуы. Мысалы, Ай Күн сәулесін шағылдырады.
• Жарықтың сынуы — жарықтың бір ортадан екінші ортаға өткенде бағытын өзгертуі. Мысалы, суға салынған таяқтың сынғандай көрінуі.
• Көлеңкенің пайда болуы — жарық жолына мөлдір емес дене кедергі болғанда жарық түспейтін аймақтың пайда болуы. Күн тұтылуы мен Ай тұтылуы осы құбылыспен байланысты.
• Жарықтың бөлінуі — ақ жарықтың түрлі түстерге жіктелуі. Мысалы, кемпірқосақтың пайда болуы.

Қорытынды: Бұл құбылыстар жарықтың түзу таралуымен, шағылуымен, сынуымен және көлеңке түзуімен түсіндіріледі.