8) Даўно і неаднойчы сказана: што кожны пісьменнік, якія б ён ні ствараў эпапеі, паэмы, драмы, апавяданні, вершы - усё жыццё піша адну-адзіную кнігу, у якой гаворыць чытачу сваё, толькі сваё запаветнае слова. 9) Сучасныя земляробы добра ўсведамляюць, што калі не цікавіцца хіміяй, то немагчыма дабіцца павелічэння ўраджаю і яго захавання. 10) Дзед сказаў мне, што, калі бачыш знічку, трэба загадаць жаданне. 3. Адзначце сказы, у якіх трэба паставіць адну коску: 1) Ад высокіх ліп што вартаўнікамі стаялі ўздоўж вуліцы раз- носіўся саладкаваты пах квецені. 2) Вясною калі набрыняюць пупышкі на дрэвах далікатны пах разносіцца далёка навокал. 3) Я ведаў што сябры прыйдуць вітаць і трэба будзе нешт расказаць ім пра паездку. 4) Жамчужна-блакітная рака ледзь шалахцела млявымі хв ■ямі якія на пяску здаваліся зусім ружовымі. 5) Невядома чаму людзі выбралі сабе тут дарогу і хто перш праехаў тут, павёў за сабою другіх. 6) Лісіца патрусіла напрасткі праз сасоннік папіць вады алі пашанцуе дык і паснедаць. 7) Я ўзрадаваўся знаходцы бо па слядах лася можна выз ыць дзе ён быў і што рабіў. 8) Калі над лесам паднялося сонца і ў неглыбокай нары з ым толькі ўваходам заставацца стала небяспечна ліса перас апаць. 9) Матвей не вельмі ўзрадаваўся такой замене бо гэтыя

Разберем предложения и определим, в каких из них нужно поставить запятую:

1. 1) Ад высокіх ліп, што вартаўнікамі стаялі ўздоўж вуліцы, разносіўся саладкаваты пах квецені.

   Пояснение: Запятые выделяют придаточное предложение «што вартаўнікамі стаялі ўздоўж вуліцы».

2. 2) Вясною, калі набрыняюць пупышкі на дрэвах, далікатны пах разносіцца далёка навокал.

   Пояснение: Запятые выделяют придаточное предложение «калі набрыняюць пупышкі на дрэвах».

3. 3) Я ведаў, што сябры прыйдуць вітаць, і трэба будзе нешта расказаць ім пра паездку.

   Пояснение: Запятая ставится перед союзом «што», отделяя главное предложение от придаточного, и перед союзом «і», соединяющим два простых предложения в составе сложного.

4. 4) Жамчужна-блакітная рака ледзь шалахцела млявымі хвалямі, якія на пяску здаваліся зусім ружовымі.

   Пояснение: Запятая перед «якія» обязательна, так как это начало придаточного определительного, но нам нужно отметить предложения, в которых ставится только одна коска.

5. 5) Невядома чаму людзі выбралі сабе тут дарогу, і хто першы праехаў тут, павёў за сабою другіх.

   Пояснение: Запятая ставится перед союзом «і», соединяющим два простых предложения в составе сложного.

6. 6) Лісіца патрусіла напрасткі праз сасоннік папіць вады, калі пашанцуе, дык і паснедаць.

   Пояснение: Запятая выделяет придаточное предложение «калі пашанцуе».

7. 7) Я ўзрадаваўся знаходцы, бо па слядах лася можна вызначыць, дзе ён быў і што рабіў.

   Пояснение: Запятая ставится перед союзом «бо», отделяющим главное предложение от придаточного причины.

8. 8) Калі над лесам паднялося сонца, і ў неглыбокай нары з адным толькі ўваходам заставацца стала небяспечна, ліса перастала засыпаць.

   Пояснение: Запятая ставится перед союзом «і», соединяющим два простых предложения в составе сложного.

9. 9) Матвей не вельмі ўзрадаваўся такой замене, бо гэтыя гарышчы сказаў калі.

   Пояснение: Запятая ставится перед союзом «бо», отделяющим главное предложение от придаточного причины.