4-тапсырма. Берілген мәліметтер бойынша көне түркі жазба ескерткіштерін тұңғыш зерттеуші ғалым ретінде рөлге бөлініп, құрмалас-құрама атауларды байланыстырып, сұхбат құрыңдар. Мәліметтер: Дания ғалымы В. Томсен; түрколог В.В. Радлов; түрколог С.Е. Малов; швед офицері Ф.И. Страленберг; орыс ғалымы Н.М. Ядринцев; түрколог, әдебиеттанушы М. Жолдасбеков, түрколог Қ. Сартқожаұлы. Тақырыптар: Орхон-Енисей жазба ескерткіштерінің табылған жерлері; ежелгі дәуір әдебиетіне жататын ескерткіштер, шығармалар; көне түркі әдебиеті; Орхон жырларының негізгі ойы; Құлпытастағы жазулар; Күлтегін жырының батырлар жырына ұқсастығы; ескерткіштерде суреттелетін, баяндалатын оқиғалар.

Оқушы: Көне түркі жазба ескерткіштерін алғаш зерттеген ғалымдар кімдер?

Ғалым: Бұл ескерткіштерді зерттеуге швед офицері Ф.И. Страленберг пен орыс ғалымы Н.М. Ядринцев үлес қосты. Кейін Дания ғалымы В. Томсен жазулардың сырын ашып, оларды оқыды. Түрколог В.В. Радлов пен түрколог С.Е. Малов ескерткіштерді ғылыми тұрғыдан зерттеді.

Оқушы: Орхон-Енисей жазба ескерткіштері қай жерлерден табылған?

Ғалым: Олар Орхон және Енисей өзендері бойынан табылған. Құлпытастарға қашалып жазылған бұл мәтіндер көне түркі әдебиетінің маңызды үлгілеріне жатады.

Оқушы: Орхон жырларының негізгі ойы қандай?

Ғалым: Негізгі ойы — елді қорғау, халықтың бірлігін сақтау, ерлік көрсету және тәуелсіздікті нығайту. Күлтегін жырындағы оқиғалар мен батырлық сипаттар батырлар жырына ұқсайды.

Оқушы: Ескерткіштерде қандай оқиғалар баяндалады?

Ғалым: Онда түркі қағандарының ел басқаруы, жорықтары, халықтың азаттық жолындағы күресі және батырлардың ерлігі суреттеледі.