Вопрос:

3-тапсырма. «Қыз Жібек» жырының тарихы туралы жазылған деректерді пайдалана отырып, жыр туралы шағын зерттеу жасаңдар. Зерттеуде мынадай сұрақтарға жауап беріңдер: 1. «Қыз Жібек» жырының неше нұсқасы бар? 2. Жырды зерттеуге үлес қосқан қандай ғалымдарды білесіңдер? 3. Қазақ мәдениетінде «Қыз Жібек» оқиғасының желісімен қандай өнер туындылары дүниеге келген? (Кино, опера, балет, көркемсурет т.б. бар ма?)

Ответ:

Шағын зерттеу

  1. Жыр нұсқалары. Зерттеушілердің көпшілігі «Қыз Жібек» жырының халық арасында тараған 16 нұсқасы бар екенін көрсетеді. Нұсқаларда негізгі оқиға мен кейіпкерлер сақталғанымен, жырдың көлемі, кейбір эпизодтары және тілдік ерекшеліктері өзгеше болып келеді.
  2. Жырды зерттеген ғалымдар. «Қыз Жібек» жырын жинауға, жариялауға және ғылыми тұрғыдан зерттеуге Шоқан Уәлиханов, В. Радлов, Ә. Диваев, Г. Потанин, М. Әуезов, С. Сейфуллин, М. Ғабдуллин, Қ. Жұмалиев және Е. Ысмайылов сияқты ғалымдар үлес қосты. Олар жырдың нұсқаларын жинап, мәтіндерін салыстырып, тарихи-әдеби маңызын анықтады.
  3. Өнер туындылары. Жыр желісі бойынша қазақ мәдениетінде бірнеше көркем шығарма дүниеге келді:
    • Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» операсы;
    • С. Қожықов түсірген «Қыз Жібек» көркем фильмі (1970);
    • жыр негізінде сахналық қойылымдар мен драмалық спектакльдер;
    • Қыз Жібек пен Төлеген бейнелеріне арналған көркемсурет туындылары, иллюстрациялар және музыкалық шығармалар.
    «Қыз Жібек» жырының желісі қазақ операсы мен кино өнерінің дамуына ықпал етіп, ұлттық мәдениеттің танымал көркем туындыларының біріне айналды.

Жауап: «Қыз Жібек» жырының 16 нұсқасы бар; оны көптеген қазақ және орыс ғалымдары зерттеген; жыр желісімен опера, көркем фильм, сахналық қойылымдар, музыкалық және бейнелеу өнері туындылары жасалған.