1У Дапоўніце сказ: «У беларускай мове літара ё пішацца...» а) не пад націскам; 6) пад націскам; в) як зручней. 2У Адзначце знакам правільныя сцверджанні: У першым складзе перад націскам замест е, ё пішацца я. У ненаціскных складах е захоўваецца. Каранёвае я захоўваецца на пісьме незалежна ад націску. Літара е захоўваецца ў першым складзе перад націскам у запазычаных словах пасля л, м, Н. ЗУ Прачытайце. Устаўце прапушчаныя літары е, ё, я. Дз..дуля, в..с..ліцца, к..фір, м..дзведзь, в..ц..рок, л..дз..ная, св..тло, узел..ні, сп..вакі. 4У «Дыктант». Прачытайце тэкст дыктанта, які напісаў вучань. Праверце, выправіце памылкі. Беларусь — цікавы і няпаўторны край. Тэрыторыя нашай рэспублікі пераважна раўнінная, перасечаная невысокімі ўзгоркамі, пакрытая лесной і травеной расліннасцю. Няма тут ні мора, ні высокіх гор, ні безмежных стэпаў, ні песчаных пустынь. Але нямала тут цудоўных куткоў, якія пакідаюць нязабыўны след у памеці тых, хто жыве ў гэтым краі, хто наведвае яго ў якасці госця. БУ «Перакладчык». Разгадайце крыжаванку, зрабіўшы пераклад слоў на беларускую мову. 1. Снегирь 2. Кукушка 3. Дятел 4. Свиристель 5. Овсянка

Задание 1

Каб правільна адказаць на пытанне, трэба ведаць правіла вымаўлення і напісання літары ё ў беларускай мове. Літара ё пішацца пад націскам, калі ў словах пры змяненні формы слова націск пераходзіць на гэту літару, а на месцы ё стаіць е.

Адказ: б) пад націскам;

Задание 2

Разбяром кожнае сцверджанне:

• "У першым складзе перад націскам замест е, ё пішацца я." - Гэта няправільна. Напрыклад, у слове "лес" е пішацца без змянення.
• "У ненаціскных складах е захоўваецца." - Гэта правільна. Напрыклад, у слове "вецер" е пішацца ў ненаціскным складзе.
• "Каранёвае я захоўваецца на пісьме незалежна ад націску." - Гэта няправільна. Націск уплывае на вымаўленне, але не на напісанне каранёвай я.
• "Літара е захоўваецца ў першым складзе перад націскам у запазычаных словах пасля л, м, Н." - Гэта правільна. Напрыклад, "бензін", "сэрвіс", "мэр".

Адказ:

• У ненаціскных складах е захоўваецца.
• Літара е захоўваецца ў першым складзе перад націскам у запазычаных словах пасля л, м, Н.

Задание 3

Прапушчаныя літары ўстаўляем, зыходзячы з правілаў беларускай арфаграфіі:

• Дзядуля (праверачнае слова "дзядзька")
• вясёліцца (я - праверачнае слова "вяселы", ё - пад націскам)
• кафір (праверачнае слова "кава")
• мядзведзь (я - праверачнае слова "мядзьведзі", е - пасля шыпячай)
• вяцёрак (я - праверачнае слова "вякі", ё - пад націскам)
• лядзяная (я - праверачнае слова "лёд")
• святло (я - праверачнае слова "святло", т - змяненне)
• узеляні (праверачнае слова "вузел")
• спявакі (праверачнае слова "спяваць")

Адказ:

• Дзядуля, вясёліцца, кафір, мядзведзь, вяцёрак, лядзяная, святло, узеляні, спявакі.

Задание 4

Прачытаем тэкст і выправім памылкі.

Беларусь — цікавы і няпаўторны край. Тэрыторыя нашай рэспублікі пераважна раўнінная, перасечаная невысокімі ўзгоркамі, пакрытая лясной і травяной расліннасцю. Няма тут ні мора, ні высокіх гор, ні безмежных стэпаў, ні пясчаных пустынь. Але нямала тут цудоўных куткоў, якія пакідаюць незабыўны след у памяці тых, хто жыве ў гэтым краі, хто наведвае яго ў якасці госця.

Выпраўленні:

• Беларусь (было: Беларусь) - правільна.
• лясной (было: лесной) - правільна.
• травяной (было: травеной) - правільна.
• пясчаных (было: песчаных) - правільна.
• незабыўны (было: нязабыўны) - правільна.
• памяці (было: памеці) - правільна.

Адказ: Тэкст з выпраўленымі памылкамі прыведзены вышэй.

Задание 5

Разгадаем крыжаванку, пераклаўшы словы на беларускую мову:

• 1. Снегирь (рос.) - Снестун (бел.)
• 2. Кукушка (рос.) - Кукушка (бел.)
• 3. Дятел (рос.) - Дзяцел (бел.)
• 4. Свиристель (рос.) - Свірыстель (бел.)
• 5. Овсянка (рос.) - Аўсянка (бел.)

Запоўнім крыжаванку:

Адказ:

• 1. Снестун
• 2. Кукушка
• 3. Дзяцел
• 4. Свірыстель
• 5. Аўсянка