16. Географиялық сараптама бірнеше қызмет бағыттарын қамтиды. Географиялық сараптама жүргізу кезінде өзара байланыстарды зерттеу өте маңызды, соның нәтижесінде табиғат пен қоғамның өзара әрекеттесу жолдары анықталады. (а) Адам қызметінің қоршаған ортаға әсер ету сипаты бойынша географиялық сараптаманың екі түрін атаңыз. (b) Аталған екі географиялық сараптаманың түрлерін сипаттаңыз: (с) Өзіңіз тұратын аймақта осы географиялық сараптамаларға мысалдар келтіріңіз.

16. Географиялық сараптама

Географиялық сараптама – бұл табиғат пен қоғамның өзара байланыстарын зерттеу.

(а) Географиялық сараптаманың екі түрі:

• Табиғи-шаруашылық сараптама
• Геоэкологиялық сараптама

(b) Сараптама түрлерін сипаттау:

• Табиғи-шаруашылық сараптама: Бұл сараптама табиғат ресурстарын тиімді пайдалануға және шаруашылықтың дамуына әсер ететін факторларды зерттейді. Табиғи жағдайлардың шаруашылыққа әсерін, оны дамытудың жолдарын қарастырады.
• Геоэкологиялық сараптама: Бұл сараптама адамның табиғатқа тигізетін әсерін, табиғи ортаның ластануын, оны қорғау және қалпына келтіру жолдарын зерттейді. Экологиялық проблемаларды анықтап, олардың шешімін табуға бағытталған.

(с) Мысалдар:

• Табиғи-шаруашылық сараптама: Еліміздегі су ресурстарын ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпке тиімді бөлу, ауыл шаруашылығына жарамды жерлерді анықтап, оларды игеру жоспарын жасау.
• Геоэкологиялық сараптама: Өнеркәсіп орындарынан шығатын зиянды қалдықтарды азайту шараларын жоспарлау, қала ауасының сапасын жақсартуға бағытталған жобаларды әзірлеу, тұрғын үй құрылысын жүргізу кезінде экологиялық нормаларды сақтау.

Жалпы, бұл сараптамалар табиғат пен қоғамның үйлесімді дамуына көмектеседі.