13. Геологиялық және климаттық заңдылықтарды түсіндіріп жазыңыз: а) Тау жыныстарының салыстырмалы жасын анықтауда палеонтологиялық (қазба қалдықтары) әдістің мәнін түсіндіріңіз; ә) Атмосфераның ғаламдық циркуляциясына байланысты экваторда және тропиктерде атмосфералық қысым мен жауын-шашынның үйлестіру заңдылығын жазыңыз.

а) Тау жыныстарының құрамындағы қазба қалдықтары арқылы олардың салыстырмалы жасы анықталады. Белгілі бір геологиялық дәуірге тән қазба қалдықтары табылған қабат сол дәуірдің жыныстарымен салыстырылады. Қабаттардағы қалдықтардың орналасу реті жыныстардың бір-біріне қарағанда көнелігін немесе жастығын анықтауға мүмкіндік береді.

ә) Экваторда ауа қатты қызғандықтан жоғары көтеріледі, сондықтан төмен қысым қалыптасады және бұлттылық пен жауын-шашын мөлшері көп болады. Тропиктерде ауа төмен түсіп, жоғары қысым қалыптасады, сондықтан ауа құрғақ, жауын-шашын аз түседі.

Жауап: Экваторда — төмен қысым, жауын-шашын мол; тропиктерде — жоғары қысым, жауын-шашын аз.